Nguồn gây kích ứng, dị ứng và hen phế quản

Gỗ ép
Nếu trong nhà bạn có sử dụng các loại đồ nội thất bằng gỗ ép thì nên cẩn trọng. Gỗ ép không phải là gỗ tấm mà được làm từ mùn cưa và gỗ vụn ép lại với nhau bằng keo và nhựa, nhưng đặc biệt trong đó có các chất chống mối mọt, chống ẩm. Đồ nội thất bằng gỗ ép tuy giá rẻ nhưng nó có thể phát tán ra Formaldehyde, một chất có thể gây ung thư, phát ban, buồn nôn hoặc hen suyễn.

Sơn
Được dùng trong nhà có chứa các hóa chất độc hại như các chất dung môi và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC - Volatile Organic Compound). Khi sơn khô, những chất này sẽ bay vào không khí và cơ thể hít phải. Tổ chức Y tế Thế giới cũng đã bày tỏ sự lo ngại về những ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài do sự phát tán các chất này. Khi hít phải các VOC, chúng có thể gây kích thích mắt, mũi, họng. Với số lượng lớn, nghiên cứu trên động vật cho thấy những chất này có sự liên quan đến các dị tật bẩm sinh, ung thư và nguy cơ tổn thương hệ thần kinh trung ương.

Vecni
Cũng như sơn, véc ni sử dụng trên đồ gỗ có chứa các hợp chất VOC và khi hít vào, nó có thể gây đau đầu, kích thích mắt, mũi, cổ họng. Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí của Hiệp hội Y khoa Anh cho thấy trẻ em tiếp xúc với các hóa chất này có nguy cơ hen suyễn cao gấp 4 lần so với những trẻ không tiếp xúc.

Mỹ phẩm
Phụ nữ thường thấy tự tin hơn khi dùng mỹ phẩm để làm đẹp. Nhưng nếu bạn hoặc người trong gia đình bị hen, dị ứng thì bạn cần chú ý đến thành phần của nó. VD: chất bảo quản Methylisothiazolinone (MI) trong những sản phẩm bôi hoặc xịt ngoài da. Chất hóa học này có thể làm nổi mụn, u nhọt, bỏng giộp, ngứa mắt và sưng phù mặt. Salicylic có trong sản phẩm trị mụn có thể gây lên cơn hen. Nếu người sử dụng các sản phẩm này chưa từng bị bệnh hen thì những sản phẩm này có thể sẽ làm “ngòi nổ” cho bệnh hen …

Chất tẩy rửa
Trong thành phần của chất tẩy rửa chứa nhiều hóa học độc hại và chất hữu cơ bay hơi, trong quá trình sử dụng chúng khuếch tán vào không khí. Cơ thể chúng ta hấp thụ chất độc qua da và đường hô hấp dẫn đến gia tăng các triệu chứng của bệnh hen suyễn, dị ứng.  

Đối với trẻ nhỏ, những hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) từ các sản phẩm tẩy rửa trong gia đình là kẻ thù của hệ hô hấp. Những em tiếp xúc với VOC có nguy cơ bị hen suyễn cao gấp 4 lần trường hợp bình thường. Theo dữ liệu của Viện Y tế thành phố (Anh quốc) việc sử dụng các sản phẩm tẩy rửa có thể làm tăng nguy cơ bị hen suyễn. Các nghiên cứu ở Tây Ban Nha cho thấy việc dùng các loại dung dịch vệ sinh dạng xịt và các loại hương thơm ít nhất 1 lần/tuần là “thủ phạm” góp phần gây ra bệnh hen suyễn ở 1/7 người lớn.

Một nghiên cứu kéo dài 9 năm cho thấy hơn 3.500 đối tượng ở 22 trung tâm tại 10 quốc gia châu Âu cho thấy nguy cơ bị hen ở những người dùng các loại dung dịch vệ sinh dạng xịt cao hơn 40% so với những người khác. Như vậy nguy cơ phát triển bệnh hen suyễn tăng lên với tần suất làm sạch và số lần phun thuốc khác nhau.

Nến thơm
Nghiên cứu cho thấy một số nến thơm tỏa ra khói có “tẩm” chất độc tương tự như các chất độc có trong khói thuốc lá. Khi đốt nến trong phòng, nhất là trong phòng tắm hoặc trong phòng đóng kín cửa, không khí không được trao đổi với bên ngoài khiến cho các hóa chất tỏa ra có thể gây ô nhiễm không khí, làm tăng nguy cơ bị hen suyễn.

Thuốc lá
Khói thuốc có chứa hơn 4000 chất độc hại đối với cơ thể. Thuốc lá không chỉ tàn phá sức khoẻ của người hút. mà người hít phải khói thuốc (người hút thụ động) cũng chịu tác hại như người hút. Đặc biệt những đối tượng như trẻ em, phụ nữ mang thai, những người có tiền sử hen suyễn, tim mạch sau bị những hậu quả nặng  nề hơn.

Trẻ em hút thuốc thụ động có nguy cơ lớn bị nhiễm trùng đường hô hấp dưới, bao gồm viêm phế quản và viêm phổi. Các chuyên gia ước tính mỗi năm có khoảng 150.000- 300.000 trẻ em dưới 18 tháng tuổi bị viêm phế quản hoặc viêm phổi có liên quan đến khói thuốc lá. Những trẻ dưới 1 tuổi là con của những người hút thuốc bị viêm phế quản hoặc viêm phổi cao gấp đôi những người không hút thuốc. Thêm vào đó, con của những người hút thuốc bị nặng hơn và thường phải nằm viện lâu hơn 20% thời gian so với con của những người không hút thuốc.

Hương (Nhang)
Trước đây, người sản xuất sử dụng trầm tự nhiên để tạo mùi, nay do trầm khan hiếm và để hạ giá thành, người ta thay bằng hương trầm nhân tạo nên rất độc cho sức khỏe con người. Khi bị đốt cháy, hóa chất có trong tăm hương và bột làm than hương sẽ theo khói hương tỏa ra, nếu hít phải nhiều lần trong phòng kín có thể gây khởi phát cơn hen.
Bụi
Bụi là một tập hợp nhiều hạt, có kích thước rất nhỏ, tồn tại lâu trong không khí dưới dạng bụi bay, bụi lắng và các hệ khí dung nhiều pha gồm hơi khói mù.Các loại bụi nói chung thường có kích thước từ 0,001µm – 10µm (micromet) bao gồm tro, muội, khói và những hạt chất rắn tồn tại dưới dạng hạt rất nhỏ. Bụi gây dị ứng viêm mũi, hen, nổi ban (bụi bông, gai, phân hóa học, một số tinh dầu gỗ, vi sinh vật, phấn hoa…)

Thú nuôi trong nhà

Chó và mèo đều là những tác nhân quan trọng gây khởi phát cơn hen. Nồng độ dị nguyên từ lông chó, mèo vào khoảng 8 microgam trong mỗi gam bụi nhà. Mèo là một loại vật được nuôi khá phổ biến tại Việt nam, hầu hết các gia đình ở nước ta đều có nuôi mèo để bắt chuột hoặc làm cảnh. Khoảng 3% dân số dị ứng với mèo và hơn 40% trẻ em bị hen phế quản có dị ứng với các dị nguyên từ mèo.
Dị nguyên từ mèo là dị nguyên quan trọng đứng hàng thứ hai sau bọ nhà trong hen phế quản ở trẻ em.
Dị nguyên từ mèo được biết đến là từ da mèo, không phải từ nước bọt của mèo, dấu vết của những dị nguyên của mèo vẫn còn được tìm thấy trên 3 tháng sau khi mèo bị bán đi. Không để những con mèo vào phòng của những trẻ em bị bệnh hen phế quản nặng hoặc những trẻ bị hen nặng hơn khi tiếp xúc với mèo.

Trong những năm gần đây, dị nguyên từ chó có lẽ là nguyên nhân chính gây hen phế quản nhưng chưa được khuyến cáo đầy đủ giống như vai trò của mèo trong hen phế quản. Tuy nhiên một số người chủ nuôi chó thường có những thói quen vệ sinh kém, gia đình đông người và cả hai yếu tố này có liên quan đến tần xuất của hen phế quản. Cả dị nguyên từ chó và mèo đều được tìm thấy trong bụi trên các phương tiện giao thông và những ngôi nhà công cộng. Đôi khi nồng độ của dị nguyên chó, mèo tại những nơi này còn cao hơn tại những gia đình nuôi chó mèo. Rèm cửa, đệm giường, ghế sopha và đồ chơi mềm của trẻ em là những vật dễ bám dính các dị nguyên từ chó, mèo.

Nấm mốc trong nhà

Nấm mốc là một loại nấm vi sinh cùng họ với men và nấm ăn, có mặt ở khắp mọi nơi, lẫn trong không khí con người hít thở hay trong bụi bặm trong nhà. Khi sinh sản, nấm mốc sinh ra những bào tử phát tán trong không khí. Trong nhà có loại nấm chúng ta có thể thấy ngay nhưng cũng có loại bào tử của chúng nhỏ đến mức mà chúng ta không thể thấy được. Khi hít vào, những người có gen mắc bệnh đường hô hấp thường có phản ứng dị ứng. Nó kích thích sự phát triển của một loại kháng thể đặc thù mà khi tiếp xúc thường xuyên có thể tạo ra những phản ứng dị ứng. Những phản ứng này có thể sẽ biểu hiện rõ dưới dạng các triệu chứng của bệnh sốt vàng da và trong một số trường hợp là cơn hen suyễn.

Mạt bụi
Mạt bụi là sinh vật rất nhỏ mà bất cứ nhà nào cũng có, nó ở khắp mọi nơi Có khoảng 2 triệu con trên một giường. Phân của mạt bụi có thể bay lơ lửng trong không khí. Trong phân của chúng có chứa các dị nguyên gây dị ứng và hen suyễn. Do đó khi chúng ta hít vào mũi, miệng có nhiều mạt bụi nhà kèm theo với nhiều loại bét ăn da, phân của loại bét, nấm mốc và các mảnh vụn khác... sẽ làm cho nhiều người bị phản ứng dị ứng như hen suyễn, viêm niêm mạc mũi...

Sơn móng tay
Trong đa số sơn móng tay đều chứa các chất độc hại như toluene, phenol, formandehitxylene. Nếu tiếp xúc quá nhiều với các hóa chất này, người sử dụng có thể bị ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, ung thư, hen suyễn và các bệnh mãn tính khác.
 - Phenol bị nghi ngờ là chất gây ung thư, có thể gây sần da nếu tiếp xúc. 
 - Toluene có thể gây  nhức đầu, mất đi sự thèm ăn và gây buồn nôn. 
 - Formandehyd làm làn da bị tấy rát, dễ gây dị ứng. Và việc hít phải thành phần chất độc hại này có thể khiến bạn bị hen suyễn hay nguy cơ mắc nhiễm các chứng bệnh ung thư càng cao.

Gián
Gián có khoảng 4000 loại, trong đó có 10 loại có hại. Gián có thể gọi là siêu nhân vì nó có thể sống mà 1 tháng không cần ăn uống mà vẫn sống. Thậm chí chúng vẫn còn sống khi đã mất đầu. Các loại côn trùng tạo ra 20% lượng metal trong không khí và gián là loài góp phần nhiều nhất. Gián là loại sinh nở rất nhanh, chúng đẻ 30-40 trứng một lần để và có thể sản xuất 6-8 lứa trong vòng đời của chúng. Nếu con người, đặc biệt là trẻ em hít phải mảnh vụn từ các cơ quan phân hủy của gián trong không khí hay phân của chúng rất dễ mắc hen suyễn. Gián là một trong các tác nhân chính gây hen suyễn cho con người.

Chuột
Nghiên cứu 1.500 phòng ngủ trẻ hen suyễn tại 8 thành phố của Mỹ, người ta phát hiện trong đó có 87% phòng ngủ có chuột ra vào, 95% số phòng từng xuất hiện “tung tích chuột”.
Ngoài ra, khoảng 20% trẻ em có phản ứng nhạy cảm với chuột, càng dẫn đến bệnh hen suyễn nghiêm trọng. Nghiên cứu này được thực hiện tại Đại học John Hopkins (Mỹ).

Xem thêm:
Vật nuôi và hen phế quản
Bệnh hen phế quản ở trẻ em 
Nến thơm - độc như khói thuốc lá
Quần áo phơi trong nhà dễ gây bệnh
4 nguồn ô nhiễm ngay trong nhà bạn
Nguy cơ sức khỏe từ việc trang trí nhà cửa 
Đốt nến thơm trong phòng có thể giết chết bạn
Khoảng 250 000 người chết vì hen phế quản mỗi năm
Nguy cơ hen suyễn do dùng dung dịch vệ sinh dạng xịt
Máy sấy tóc, hút bụi, lò vi sóng dể khiến trẻ dễ mắc hen 

Các tin khác