Thủy ngân


 

Giới thiệu

 

Thủy ngân là một kim loại có tính chất vật lý và hóa học đáng được quan tâm. Ở nhiệt độ phòng, thủy ngân ở thể lỏng. Nó dễ dàng kết hợp với vàng, thiếc; có tỷ trọng lớn và hệ số giãn nở nhiệt cao,… Vì thế, thủy ngân có mặt trong nhiều đồ dùng trong gia đình.

 

Mặt trái là thủy ngân là một chất rất độc hại chủ yếu ở dạng hơi. Nó gây ô nhiễm tổng thể: chúng ta tìm thấy nó trong các hệ sinh thái trên cạn và dưới biển; trong thực vật, đất đai; vùng khí hậu ẩm, hay nơi có tuyết và các đại dương. Người ta ước lượng mỗi năm, có 200 tấn thủy ngân lắng đọng ở Bắc Cực. Ở đó, một số động vật hoang dã phải chịu tỷ lệ thủy ngân cao hơn 150 lần so với cách đây 150 năm. Gần chúng ta hơn là các con sông và bờ biển cũng thường bị ô nhiễm thủy ngân: trong thế kỷ vừa qua, ở vùng biển cách bờ 100 m độ ô nhiễm thủy ngân đã tăng lên gấp đôi.

 

Việc thủy ngân thải ra môi trường phần lớn là do hoạt động của con người. Như việc sản xuất điện, công nghiệp hóa chất, vật liệu xây dựng, xử lý rác thải, ngành luyện kim, sản xuất thức ăn chăn nuôi, hệ thống điều hòa đô thị, công nghiệp hóa dầu,..

 

Khi hòa tan vào nước, thủy ngân trở thành một chất hữu cơ độc hại: methylmercury (MeHg). Chất độc này tích tụ trong cơ thể các vật sống và nó tồn tại suốt trong chuỗi thức ăn. Chúng ta gọi quá trình này là “sự tích lũy sinh hoc”. Hệ quả là cá biển càng to bao nhiêu, chúng càng chứa thủy ngân nhiều bấy nhiêu.

 

 
Ảnh: William Eugene Smith - Minanata, Nhật bản 1972


 

Hậu quả đối với sức khỏe

 

Hậu quả của thủy ngân đối với sức khỏe con người được nhìn thấy rõ nhất tại thành phố Minamata - Nhật Bản trong khoảng thời gian từ năm 1930 đến 1950. Dân của thành phố Minamata đã ăn thủy sản bị nhiễm độc thủy ngân nghiêm trọng. Lý do là trong suốt 20 năm một công ty xử lý dầu mỏ đã bất hợp pháp thải ra chất thải có thủy ngân trong nước ở vịnh gần thành phố này. Người ta bị rối loạn thần kinh, mất khả năng vận động, giảm góc nhìn của mắt. Thai nhi có vấn đề thần kinh dẫn đến dị tật bẩm sinh. Ước lượng có khoảng 2,200  người chết. Không chỉ như vậy, hậu quả của nó để lại cho cả các thế hệ sau.

 

Thủy ngân cũng gây độc hại cho cơ thể qua đường hô hấp. Có thể bị rối loạn hô hấp, tiêu hóa và xuất hiện ban đỏ trên da. Thủy ngân tích tụ trong não và hệ thống hoạch của cơ thể. Điều này ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh trung ương với triệu chứng vấn đề tâm thần, thay đổi hành vi và rối loạn tâm trạng, mất khả năng suy nghĩ và nhận thức và tác động đến cơ.

     
   

Thủy ngân trong đời sống thường này

Chúng ta có thể tìm thủy ngân trong các đồ thông dụng. Đây là một số vật dụng mà có thủy ngân: bóng đèn tiết kiệm dưới hình dạng hơi, nhiệt kế ở dạng chất lỏng, mỹ phẩm, pin, pin tròn, chất hàn răng (hợp kim với kim loại khác nhau), một số dược phẩm và vac-xin {thiomersal (sodium- éthyl-mercurithiosalicylate) như chất bảo quản}. Để xem cách hạn chế tiếp xúc với thủy ngân xin bạn click ở đây.

Các tin khác